Năm nào cũng vậy, cứ đến cuối tháng tư là mẹ tôi đã chuẩn bị nào gạo nếp, thúng mủng và những chiếc lá sen to bản, xanh mướt để chuẩn bị ủ rượu nếp. Gạo nếp làm rượu không phải là những hạt gạo trắng ngần vẫn thường dùng nấu xôi mỗi khi có dịp lễ tết, mẹ phải dùng cái cối xay thóc chỉ xay để vừa tróc được lớp vỏ trấu ra khỏi hạt gạo mà vẫn giữ nguyên lớp cám mỏng màu vàng nhạt trên từng hạt gạo nếp mùa tròn mẩy. Mẹ giao cho chị em tôi đi cắt lấy những lá sen to và đẹp ở dưới đầm làng đầu thôn mang về để ủ rượu nếp, cũng có khi được thay bằng lá chuối nhưng sẽ mất đi mùi hương quyến rũ của hương sen vừa độ đương thì ướp vào từng hạt gạo.

Cơm rượu nếp trong ngày tết Đoan ngọ.

Gạo nếp đãi sạch để ráo nước, đồ lên giống như đồ xôi rồi tãi mỏng ra một cái nia thật rộng cho mau nguội, đợi khi cơm nếp gần nguội hẳn, sờ vào vẫn còn hơi ấm thì lấy những quả men rượu đã mua ở chợ về, cạo sạch lớp trấu trên bề mặt và giã nhỏ thành bột màu trắng rắc thật đều lên trên. Lấy một cái thúng, trải vài lớp lá chuối ở đáy, tiếp là một lớp lá sen rồi đến một cái rá đựng cơm rượu đã trộn men, cuối cùng lại đậy lên vài cái lá sen nữa cho kín miệng thúng. Đặt thêm một cái bát phía dưới rá để hứng lấy nước men.

Thúng cơm rượu nếp được để trong nhà, nơi có nhiệt độ khoảng 25 đến 30 độ. Khi ấy, men rượu sẽ ngấm vào cơm làm cho những hạt cơm căng mọng, hơi men kết hợp với cái nóng của cơm nếp đang ủ sẽ tạo ra những giọt rượu nguyên chất chảy xuống chiếc bát phía dưới rá.

Mẹ thường làm rượu nếp thật sớm để tới ngày mùng năm cũng vừa lúc cơm rượu ngon nhất, rượu nếp đã ngấm mà vẫn ngọt, những người trong nhà từ già tới trẻ đều có thể ăn được. Bát rượu nếp thơm ngon và ngọt, có vị hơi cay như rượu nhẹ, nước rượu màu vàng óng ánh thật đẹp được chắt riêng cất trong chai để dành uống dần. Mẹ bảo tục nấu rượu nếp trong ngày mùng 5 tháng 5 còn có ý nghĩa giúp tiêu trừ các chứng bệnh trong đường tiêu hóa, mà người xưa gọi là trừ sâu bọ trong người.

Ngoài rượu nếp ra, trong ngày tết Đoan ngọ quê tôi cũng không thể thiếu mâm hoa quả đương mùa với những thức quả như mận, vải, dưa hấu hay quất hồng bì… Hoa quả được ăn vào buổi sáng để trừ sâu bọ trên người, đây cũng là điều mà trẻ con háo hức chờ đợi nhất trong ngày này. Ngoài ra, tục khảo mít, tắm nước tiên vào buổi sáng cũng để lại ấn tượng thật sâu đậm trong kí ức tuổi thơ về ngày tết Đoan ngọ nơi quê nhà.

Phạm Thị Nhung

Theo Báo Lao động