Các loại thuốc kích thích buồng trứng

Có nhiều loại thuốc nội tiết được sử dụng trong kích thích buồng trứng. Các loại thuốc này được chia làm 4 nhóm tùy theo tác động của thuốc trong quá trình phát triển nang noãn buồng trứng. Các nhóm này có thể ở dạng chế phẩm tiêng biệt hay kết hợp trong cùng một dạng. Những thuốc kích thích buồng trứng này ngày càng tinh khiết ít gây dị ứng, tạo được đáp ứng buồng trứng ổn định và dạng trình bày thuận tiện cho việc sử dụng của bệnh nhân.

Nhóm 1: Nhóm thuốc có thành phần cơ bản là FSH hay thuốc có thành phần khác nhưng làm tăng FSH của cơ thể có tác dụng làm tăng số lượng và kích thước của nang noãn buồng trứng. Đây là nhóm thuốc chính và phổ biến, được sử dụng cho tất cả các bệnh nhân được kích thích buồng trứng.

Nhóm 2: Nhóm thuốc có thành phần cơ bản là LH, chỉ cần bổ sung ở một số bệnh nhân đặc biệt, có thiếu chất LH trong quá trình kích thích buồng trứng. Nhóm thuốc này còn có tác dụng hiệp đồng với nhóm FSH làm tăng phát triển nang noãn, nhất là ở những bệnh nhân lớn tuổi, buồng trứng còn ít nang noãn.

Nhóm 3: Nhóm thuốc có thành phần cơ bản là hCG có tác dụng làm trưởng thành noãn chứa bên trong nang khi nang đã lớn và gây phóng noãn. Thuốc này được sử dụng cho tất cả các bệnh nhân, nhất là các bệnh nhân làm thụ tinh trong ống nghiệm. Nếu bệnh nhân quên thực hiện mũi thuốc này khả năng chọc hút không có noãn là rất cao. Tác dụng gây phóng noãn thường xảy ra sau khi tiêm mũi thuốc này từ 38 – 40 giờ. Do đó, với kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm, các bác sỹ thường chọc hút lấy noãn quanh thời điểm 34 – 36 giờ sau khi tiêm thuốc, khi này, các noãn đã trưởng thành nhưng vẫn còn ở bên trong nang. Kỹ thuật bơm tinh trùng vào buồng tử cung thường được thực hiện trong thời điểm 40 giờ sau khi tiêm thuốc, khi nang ở gần thời điểm phóng noãn nhất để tăng cơ hội có thai.

Nhóm 4: Nhóm thuốc có thành phần cơ bản là GnRH đồng vận hay đối vận có tác dụng kiểm soát các tác động làm giảm chất lượng noãn thu được và ngăn ngừa sự phóng noãn sớm xảy ra trước thời điểm tiêm mũi thuốc hCG cuối cùng để chọc hút noãn làm thụ tinh trong ống nghiệm hay bơm tinh trùng vào buồng tử cung.

Có hay không những nguy cơ sau kích thích buồng trứng?

Kích thích buồng trứng liên quan đến việc sử dụng các loại thuốc nội tiết ngoại sinh đưa vào cơ thể dưới dạng uống hoặc tiêm để kích thích buồng trứng cho nhiều nang phát triển hơn. Như vậy, khi kích thích buồng trứng, sẽ có một số nguy cơ có thể xảy ra do bản thân thuốc hoặc do đáp ứng của buồng trứng gây ra.

Những nguy cơ xảy ra do thuốc bao gồm dị ứng thuốc, bị tác dụng phụ của thuốc như đau sưng tại vị trí tiêm, sốt nhẹ dưới 380C, rối loạn tiêu hóa, nhức đầu nhẹ,… Những nguy cơ này thường nhẹ, hiếm xảy ra và có thể giải quyết dễ dàng bằng cách đổi thuốc khác.

Những bệnh nhân có bệnh lý gan nặng, suy gan hoặc tiền căn thuyên tắc mạch ở chi, ở phổi,… cần thông báo với bác sĩ điều trị trước khi tiến hành kích thích buồng trứng. Bởi lẽ, kích thích buồng trứng sẽ tạo nhiều nang noãn phát triển, làm tăng tiết nhiều estrogen. Estrogen trong máu tăng cao có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông trong lòng mạch và tăng hủy hoại tế bào gan khiến bệnh lý gan nặng hơn.

Nếu có khối u vú hoặc khối u buồng trứng chưa rõ bản chất lành hay ác tính, bệnh nhân cũng cần thông báo với bác sĩ điều trị trước khi tiến hành kích thích buồng trứng, vì các thuốc kích thích buồng trứng nếu sử dụng trong thời gian dài nhiều chu kỳ có thể làm tăng nguy cơ ác tính của khối u.

Những nguy cơ do đáp ứng buồng trứng gây ra chủ yếu là biến chứng quá kích buồng trứng. Đây là một biến chứng có thể phòng ngừa và điều trị được, đa phần là nhẹ và không cần nhập viện nếu có sự hợp tác tốt giữa bệnh nhân với bác sĩ. Quá kích buồng trứng nặng chỉ xảy ra khoảng 2% các chu kỳ kích thích buồng trứng làm thụ tinh trong ống nghiệm. Trước khi kích thích cũng như trong quá trình kích thích buồng trứng, bác sĩ cần tư vấn rõ cho bệnh nhân về nguy cơ quá kích buồng trứng, đồng thời dặn dò những triệu chứng của quá kích buồng trứng cũng như những biện pháp giúp giảm triệu chứng quá kích mà bệnh nhân cần thực hiện. Trong trường hợp quá kích buồng trứng nặng, bệnh nhân sẽ được nhập viện điều trị và theo dõi sát.

Một nguy cơ khác khi kích thích buồng trứng là có thể xảy ra đa thai do nhiều trứng thụ tinh với tinh trùng hoặc do chuyển nhiều phôi vào buồng tử cung. Tỉ lệ đa thai trong bơm tinh trùng vào buồng tử cung khá thấp, còn trong thụ tinh trong ống nghiệm chiếm khoảng 20%. Hiện đã có kỹ thuật giảm thai giúp giảm bớt số thai nhằm giảm tỉ lệ sinh non và các biến chứng khác của đa thai.