Tầm quan trọng của I-ốt

Vai trò của I-ốt là rất quan trọng đối với sự phát triển cơ thể trẻ. Nhu cầu I-ốt của cơ thể được tính bằng microgam (mcg) nhưng nếu thiếu nó, nhiều biểu hiện bệnh lý quan trọng sẽ xuất hiện, đặc biệt là bệnh lý tuyến giáp.

I-ốt là vi chất quan trọng để tuyến giáp tổng hợp các hormon điều chỉnh quá trình phát triển của hệ thần kinh trung ương, phát triển hệ sinh dục và các bộ phận trong cơ thể như tim mạch, tiêu hóa, da - lông - tóc - móng, duy trì năng lượng cho cơ thể hoạt động...

I-ốt tham gia tạo hormon tuyến giáp trạng T3 (tri-iodothyronin) và T4 (thyroxin) bằng các liên kết đồng hóa trị. Các hormon này đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa phát triển cơ thể, kích thích tăng quá trình chuyển hóa tới 30%, tăng sử dụng ôxy và làm tăng nhịp tim.

Hoạt động của hormon tuyến giáp trạng là tối cần thiết cho phát triển bình thường của não bộ. Chúng làm tăng quá trình biệt hóa của tế bào não và tham gia vào chức năng của não bộ. Nếu thiếu I-ốt dẫn đến suy giáp do không đủ hormon giáp trạng và gây khuyết tật não, rối loạn chức năng của não.

Trên 75% lượng I-ốt tập trung ở tuyến giáp và được sử dụng cho tổng hợp hormon giáp trạng, phần còn lại phân bố ở các mô khác như thận, tuyến vú, dịch tiêu hóa hay nước bọt...

Ngoài ra, I-ốt còn có vai trò trong việc chuyển hóa beta - caroten thành vitamin A, tổng hợp protein hay hấp thụ đường trong ruột non.

Khi trẻ thiếu I-ốt

Thiếu I-ốt thường xuyên, tương tự với kẽm sẽ có những ảnh hưởng khó lường:

- Thiếu I-ốt sẽ dẫn tới giảm hoạt tuyến giáp, được đặc trưng bởi rụng lông, táo bón, vàng da, sợ lạnh, tăng cholesterol… Ở trẻ em, không có dấu hiệu của giảm hoạt giáp, được chứng minh bởi sự cung cấp bổ sung I-ốt kết quả là cải thiện được hoạt động trí tuệ.

- Trẻ thời kỳ thiếu niên bị thiếu I-ốt sự phát triển thể chất cũng như trí não không bình thường, có thể bị thiểu năng trí tuệ, chậm lớn...

- Bướu cổ và đần độn là hai biểu hiện hay gặp nhất liên quan đến thiếu I-ốt. Bướu cổ có thể xuất hiện ở bất kỳ giai đoạn nào trong cuộc đời.

- Phụ nữ mang thai thiếu I-ốt, sự phát triển bào thai bị ảnh hưởng nghiêm trọng, đặc biệt là bộ não của đứa trẻ. Người ta đã chứng minh, thiếu I-ốt ở mẹ từ mức trung bình đến nặng có thể gây chậm phát triển não của thai nhi và sinh ra đứa trẻ chậm phát triển trí tuệ, thậm trí đần độn hoặc mang khuyết tật.

Phòng ngừa thiếu I-ốt cho trẻ

- Với trẻ từ 0 - 6 tháng tuổi bú mẹ hoàn toàn thì mẹ nên ăn nhiều hải sản và dùng muối I-ốt hoặc nước mắm có I-ốt để nguồn dưỡng chất quan trọng này tiết qua sữa bổ sung cho bé.

- Với trẻ đã ăn dặm thì cần bổ sung I ốt qua ăn uống hàng ngày. I-ốt có nhiều trong hải sản: cá, tôm, cua và có nhiều trong các loại rau như rong, tảo biển, rau câu, rau xanh, cải bắp...

- Trứng và các thực phẩm từ sữa cũng là một nguồn cung cấp I-ốt khá phổ biến. Vì vậy các bà mẹ chú ý thêm vào thực đơn cho bé từ nguồn thức ăn giàu I-ốt này.

- Nhu cầu I-ốt của trẻ trên ngày là: Trẻ còn bú từ 0 đến 6 tháng cần 40 mcg, trẻ còn bú từ 6 đến 12 tháng cần 50mcg, trẻ từ 1 đến 3 tuổi cần 70mcg, trẻ từ 4 đến 9 tuổi cần 120 mcg, trẻ từ 10 đến 12 tuổi cần 140 mcg. Nếu lượng I-ốt được cung cấp quá nhiều do cung nhiều hơn nhu cầu hoặc uống thuốc chứa I-ốt thường xuyên... sẽ gây nên hội chứng cường giáp, hay gặp nhất là bệnh Grave (Basedow), ngoài ra còn có u tuyến độc giáp (Toxic Adenoma), viêm tuyến giáp (Thyroiditis).

- Lượng I-ốt có trong 100g thực phẩm: Muối I-ốt: 555 mcg, rau dền: 50 mcg, nước mắm: 950 mcg, rau cải xoong: 45 mcg, cá thu: 45 mcg, nấm mỡ: 18 mcg, cá trích: 52 mcg, khoai tây: 4,5 mcg, bầu dục: 36,7 mcg, xúp lơ: 12 mcg...

- Sử dụng muối I-ốt thay cho muối thường trong ăn uống và chế biến thức ăn hàng ngày là đủ nhu cầu I-ốt cho cơ thể trẻ và phòng được các rối loạn do thiếu I-ốt.

Lưu ý

Do I-ốt là chất dễ bay hơi nên cần chú ý cách bảo quản, chế biến để giảm sự hao hụt.

- Khi chế biến có sử dụng muối I-ốt thì không nên cho muối vào từ đầu để hạn chế sự mất mát do chế biến nhiệt lâu I-ốt sẽ thăng hoa. Khi nấu thức ăn gần chín mới cho muối vào.

- Không rang muối I-ốt.

- Không để muối I-ốt gần bếp lửa nóng hay nơi có ánh nắng chiếu vào, mà nên để muối I-ốt trong túi nhựa kín.