Quay lại nhìn thì ra là nhỏ bạn học chung suốt những năm cấp một. Ngày đó, ngày nào cũng có mặt bên gánh cháo đậu của ngoại. Nó thích ăn cháo đậu nước cốt dừa, còn tôi thích cháo đậu với chà bông. Rồi khi lên cấp hai, nó chuyển trường nên hai đứa mất liên lạc từ đó.

Đã lâu không gặp mà nó chỉ hỏi về ngoại tôi. Bà ngoại mày còn bán ở chợ không? Còn bán giá hai trăm đồng không?… Tôi thắc mắc, tao đây sao mày không hỏi thăm, mà cứ hỏi thăm bà ngoại tao. Nó cười chúm chím, thì tại hồi đó ngày nào cũng ăn mà ngoại mày không lấy tiền, đã vậy còn múc cho tao tô lớn thiệt lớn nên tao nhớ…

Ngoại tôi đã bán cháo đậu trong chợ Hai Trăm hơn bốn mươi năm trời. Cháo đậu của bà vừa ngon mà rẻ , đến nỗi “cháo đậu bà Ty” đã trở thành thương hiệu mà ai cũng biết. Bà quan niệm mình bán cho người nghèo, phải có tâm thì trời mới phù hộ. Có lẽ nhờ vậy mà gánh cháo của bà vẫn luôn hết veo.

Bà bán quanh năm, rất hiếm khi bà nghỉ bán, chỉ trừ những lúc trái gió trở trời, không nhấc tay chân lên nổi.

Mỗi sáng bà đều thức dậy vào lúc ba giờ sáng. Bà làm mọi việc theo thứ tự. Mới đầu là vo gạo, nhóm bếp, kế đến là bắc nồi đậu đen đã ngâm sẵn từ hôm qua lên cái lò nhỏ. Sau đó, bà nạo dừa, những trái dừa khô đập ra làm đôi, nước để riêng, cái để riêng. Rồi bà lấy cái ghế nhỏ cao ngang đầu gối, ngồi lên, dùng một bàn chân đạp lên bàn nạo cán dài, chân còn lại chống xuống đất lấy thế nạo dừa.

Ở nhà ai cũng nói bà làm vậy chi cho mắc công, cứ ra chợ mua vài ký dừa nạo sẵn cho khoẻ người. Nhưng bà không chịu vì bà nói người ta nạo dừa bằng máy nên quá tay, nạo luôn cả phần vỏ đen. Thêm nữa, dừa chỉ toàn là xác lúc vắt ra không nhiều nước cốt. Mà với bà thì cái gì cũng phải ngon, vì có ngon thì người ta mới nhớ, mới ăn ủng hộ.

Khi gánh cháo có mặt ngoài chợ cũng là lúc năm giờ rưỡi sáng, ngày nào công việc của ngoại cũng như thế đều đặn và cần mẫn.

Rồi khi các cô chú tôi đã có thể kiếm tiền, mọi người nhất trí không để bà phải khổ thêm nữa để bà ở nhà hưởng phước với con cháu. Vậy mà ngoại không đồng ý. Bà nói số bà là số lao động, phải làm thì mới khoẻ được nếu cứ bắt bà cả ngày ở nhà thì bà sẽ buồn chết. Con cháu có hiếu thì bà vui, nhưng nếu nghĩ cho bà thì hãy để bà tiếp tục được bán. Biết không thể thay đổi được bà, mọi người đành phải ra điều kiện là nấu ít lại một nửa, và bà phải về nhà sớm dù bữa đó không bán đắt. Ngoại tủm tỉm cười: cháo tao bán thì làm sao ế được.

Từ hôm đó cho đến lúc bà nghỉ bán thì giá cháo lúc nào cũng là hai trăm. Hai trăm một tô ai muốn ăn nhiều hơn thì mua hai tô và chỉ bán tới chín giờ là bà dọn về.

Căn bệnh thấp khớp nặng đã làm ngoại đi đứng rất khó khăn. Mỗi lần đứng lên ngồi xuống, bà phải chống hai tay xuống đất từ từ gượng mông dậy như em bé tập đi. Ngày xưa, cặp gióng gánh là vật không thể xa lìa của bà, thì bây giờ cây gậy chống là thứ bà không thể thiếu. Mặc dù vậy, khi nghe tôi kể về nhỏ bạn vẫn nhớ tới món cháo đậu của ngoại thì mắt bà chợt sáng lên. Bà hào hứng hỏi khi nào khách đến, đã từ lâu rồi bà không đụng đến đậu đen, dừa, nếp, bà nhớ. Ngoại còn dặn nếu có thể thì kêu nó dắt cả ba mẹ đến vì không chỉ bạn của tôi mà ba mẹ của nó cũng là khách quen một thời của bà ngoại. Ngoại muốn được nhắc lại chuyện xưa và muốn kể lại những thay đổi của chợ Hai Trăm.